Tourette.nl

Het Syndroom van Gilles de la Tourette is een neuro-psychiatrische aandoening die gekenmerkt wordt door tics. Een tic is een plotselinge, snelle, herhaalde, niet-ritmische stereotiepe, motorische beweging of vocale uiting.

Niet iedereen met een tic heeft GTS. Daar is pas sprake van als men voldoet aan de volgende criteria:

1. het hebben van meerdere motorische tics en tenminste één vocale tic, al dan niet tegelijkertijd, vrijwel dagelijks vele keren per dag
2. deze tics heeft men al langer dan één jaar en zijn nooit langer dan 3 maanden geheel afwezig geweest
3. de tics zijn vòòr het 21e levensjaar ontstaan

Voorbeelden van motorische tics (ook wel bewegingstics genoemd):

• extreem knipperen met de ogen

• een grimas trekken

• wegdraaien met de ogen

• optrekken van neus of schouders

• knikken met het hoofd

• tenen krommen etc.

Voorbeelden van vocale tics (ook wel geluidstics genoemd):

• keelschrapen

• kuchen

• grommen

• snuiven

• klakken met de tong

• roepen van woorden of zinnen etc.

De meeste hierboven vermelde tics zijn enkelvoudige tics; één beweging of klank die telkens kortstondig en explosief wordt gemaakt.
Er zijn ook samengestelde tics, waar meerdere spiergroepen bij betrokken zijn, zoals grimassen trekken, sprongetjes maken, aanraken van voorwerpen of roepen van woorden of hele zinnen. Samengestelde tics kunnen doelgericht lijken.

Veel mensen met GTS hebben ook cognitieve- of gedachtentics. Cognitieve tics zijn doelloze gedachten of beelden die zich steeds maar weer opdringen, zoals het bedenken van woorden met een bepaalde letter, in gedachten optelsommetjes maken die per se op zeven moeten uitkomen of in stilte woorden herhalen.

Co-morbiditeit

GTS is een uiterst co-morbide aandoening; heel veel mensen met het Tourette-syndroom hebben ook andere symptomen of verschijnselen zoals:

• ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) : aandachtsproblemen en hyperactiviteit, voorkomend bij ongeveer 60% van de GTS-patienten. Omgekeerd heeft 7 % van de mensen met ADHD tics.

• OCD (Obsessive Compulsive Disorder): dwang- en dranghandelingen en -gedachten, die kunnen leiden tot merkwaardige gewoontes, rituelen en obsessies.
  Ongeveer 40% van de GTS-patiënten heeft drangverschijnselen.
  Dwanghandelingen in combinatie met tics zijn eerder impulscontrolestoornissen of drangverschijnselen. Ze zijn het vervolg op een onaangename gewaarwording of sensatie en niet, zoals bij OCD, aan angst gerelateerd. Bijv. handen móeten wassen omdat het anders niet goed voelt, en niet uit angst voor besmetting. Ongeveer 40% van de GTS-patiënten heeft drangverschijnselen.

• PDD-NOS(Pervasive Developmental Disorder not otherwise specified): een autisme spectrum stoornis (ASS) die zich uit in problemen met sociale vaardigheden

Deze bijkomende verschijnselen kunnen minstens zo verstorend zijn als de tics zelf.

Mensen met het Tourette-syndroom zijn vaak impulsief van aard en heftig in hun reacties. Het syndroom versterkt hun emoties. Behalve de oorzaken die horen bij de hierboven genoemde begeleidende verschijnselen komen ook spanningsverschijnselen, emotionele stoornissen (angst, depressieve gevoelens, woede) en slaapstoornissen opvallend vaak voor.

Misverstand

Het Tourette-syndroom is een aandoening die vele varianten kent; geen twee Tourette-patienten zijn hetzelfde. Het syndroom is dus ook niet synoniem aan vloeken en schelden; dit is een hardnekkig misverstand! Coprolalie (het uitroepen van obsceniteiten) komt slechts voor bij minder dan 10% van de Tourette-patienten.

Hoeveel mensen hebben GTS?

In Nederland zijn er naar schatting zo'n 16.000 mensen die GTS hebben en met storende klachten ooit een arts hebben bezocht. Daarnaast zijn er velen die vaak niet weten dat zij GTS hebben of in een dergelijk lichte mate dat dit het dagelijks functioneren niet in de weg staat. Bij 1: 200 mensen is hiervan sprake.